Jak kupić opcję — łańcuch, bid/ask i mnożnik
Pięć odcinków podstaw i ani razu prawdziwego ekranu. Pora to zmienić. Ten odcinek jest praktyczny: jak czytać łańcuch opcji, dlaczego każda opcja ma dwie ceny, ile naprawdę wydajesz, co się dzieje w dniu wygaśnięcia — i jak przejść przez całą transakcję w kalkulatorze.
- Łańcuch opcji — co oznacza każda kolumna
- Dwie ceny — bid, ask i spread, który płacisz przy wejściu
- Płynność — których strike’ów unikać
- Mnożnik — ile naprawdę kosztuje jeden kontrakt
- Dzień wygaśnięcia — automatyczne rozliczenie gotówkowe
- Jedna pełna transakcja, krok po kroku w kalkulatorze
Wracamy na ziemię
Przez pięć odcinków budowaliśmy fundamenty. Wiesz już, czym jest opcja, z czego składa się jej cena, znasz greki i potrafisz czytać zmienność. A przez cały ten czas ani razu nie pokazaliśmy ci, jak prawdziwa opcja wygląda na ekranie. To trochę tak, jakby objaśniać każdy wskaźnik w samochodzie, a nie pokazać, gdzie jest kierownica. Dziś to naprawiamy.
Łańcuch opcji
Pierwsze, co zobaczysz, to tak zwany łańcuch opcji. Nazwa brzmi groźnie, ale to zwykła tabela o prostej logice. Na górze wybierasz datę wygaśnięcia — za tydzień, za miesiąc, za kwartał — i każda data ma własną tabelę. Środkiem biegną strike’i (ceny wykonania), od najniższego do najwyższego, co $2,000. Po bokach są opcje kupna i sprzedaży (zwykle kupna po lewej, sprzedaży po prawej). Wybierasz datę, znajdujesz strike, patrzysz na cenę.
| Strike (call) | Bid | Ask | Wolumen | Open interest |
|---|---|---|---|---|
| 63,000 | 4,180 | 4,320 | 512 | 3,204 |
| 65,000 | 2,980 | 3,120 | 861 | 4,190 |
| 67,000 | 2,350 | 2,450 | 1,204 | 5,433 |
| 69,000 | 1,540 | 1,660 | 742 | 2,918 |
| 71,000 | 980 | 1,090 | 431 | 2,102 |
Calle BTC · wygaśnięcie za 30 dni · spot $67,000 · podświetlony wiersz = call 67k at-the-money
Przyjrzyj się z bliska podświetlonemu wierszowi. Bitcoin kosztuje $67,000, a to opcja kupna ze strike’iem $67,000, która wygasa za miesiąc. Warto zwrócić uwagę na cztery liczby. Pierwsze dwie to ceny — wrócimy do nich, bo znaczą więcej, niż się wydaje. Trzecia to wolumen: ile kontraktów zmieniło dziś właściciela. Czwarta to open interest: ile pozycji jest otwartych w tej chwili, czyli ile kontraktów wciąż żyje. Różnica jest prosta — wolumen to ruch, open interest to stan.
Gdzie naprawdę toczy się handel
Te dwie ostatnie kolumny łatwiej zrozumieć, gdy zobaczysz je na wykresie. Narysuj wolumen według strike’ów, a okaże się, że handel wcale nie rozkłada się równo — kilka strike’ów zbiera prawie wszystko, a reszta świeci pustkami. Narysuj open interest według strike’ów, a najwyższe słupki skupią się przy okrągłych liczbach: 60k, 70k, 80k. Podziel te same dane na opcje kupna i sprzedaży albo na terminy wygaśnięcia (zwykle końce miesięcy i kwartałów, kiedy wygasają największe kontrakty), a zobaczysz nie tylko, gdzie toczy się handel, ale też po której stronie. Na razie zapamiętaj jedno: te wykresy pokazują, gdzie ludzie naprawdę handlują. Co z tego wynika, pokaże następny odcinek — dziś potrzebujesz ich z jednego, bardzo praktycznego powodu.
Dlaczego są dwie ceny
Wróćmy do tych pierwszych dwóch liczb. Opcja nie ma jednej ceny — ma dwie. Wyobraź sobie tablicę w kantorze: zawsze są dwie liczby, kupno i sprzedaż. Chcesz kupić euro, płacisz więcej; chcesz je sprzedać, dostajesz mniej; różnica zostaje w kantorze. Z opcjami jest dokładnie tak samo. Cena, po której możesz sprzedać, to bid; cena, po której możesz kupić, to ask (zawsze wyższa). Różnica między nimi to spread.
Konkretnie: bid $2,350, ask $2,450. Kupujesz po 2,450, a sprzedając w tej samej sekundzie, dostaniesz 2,350 — jesteś sto dolarów na minusie, zanim cokolwiek się wydarzy. Tyle kosztuje samo wejście: 4% premii, które oddajesz w chwili kliknięcia. To nie oszustwo — ktoś musi stać po drugiej stronie twojej transakcji, gotowy w każdej chwili, i właśnie za to pobiera spread.
Płynność — których strike’ów unikać
Zostańmy przy kantorze, bo prowadzi to do drugiej ważnej rzeczy. Ta sama firma w centrum miasta i na lotnisku: w centrum różnica między kupnem a sprzedażą to grosze, na lotnisku — dziesięć czy piętnaście procent, bo tam nie masz wyboru i nikt nie walczy o klienta. Na rynku opcji jest identycznie. Pamiętasz, że wolumen nie rozkładał się równo? Oblegane strike’i to centrum — mnóstwo traderów, wąski spread. Puste to lotnisko: weź strike oddalony o 30% od ceny, z wygaśnięciem za pół roku, a spread może sięgnąć 30% premii albo więcej.
Ile naprawdę kosztuje jedna opcja — mnożnik
Cena opcji, którą widzisz, to nie zawsze kwota, którą zapłacisz. Pomyśl o hurtowni: na półce stoi „dwa dolary za sztukę”, ale sprzedają tylko w paczkach po sto — nie wydasz dwóch dolarów, tylko dwieście. W opcjach ta liczba to mnożnik.
Na akcjach amerykańskich jeden kontrakt to 100 akcji — premia $2 oznacza wydatek $200 i to najczęstsze źródło szoku u początkujących. Krypto jest prostsze: na Deribit jeden kontrakt opcji na Bitcoina to jeden Bitcoin, więc mnożnik wynosi 1, a premia, którą widzisz, to premia, którą płacisz. Jedna rzecz warta uwagi: klasyczne kontrakty Deribit wyceniają premię w Bitcoinie (0.03 BTC — około $2,000 przy $67k), a nowsze — bezpośrednio w dolarach. Mechanika jest identyczna; różni się tylko waluta, w której widzisz swój wynik (P/L). Sprawdź to raz, przy pierwszej transakcji, i temat masz z głowy.
Dzień wygaśnięcia
Co właściwie dzieje się w dniu wygaśnięcia? Zacznijmy od tego, kiedy w ogóle wolno wykonać opcję. Są dwa style: europejski (wykonanie tylko w samym dniu wygaśnięcia) i amerykański (w dowolnym momencie wcześniej). Opcje na Bitcoina na Deribit są europejskie, więc nie da się ich wykonać przed terminem. Ale uwaga — tu ludzie często się mylą: nie możesz wykonać opcji wcześniej, ale możesz ją sprzedać w każdej chwili. To dwie zupełnie różne rzeczy, a większość po prostu sprzedaje opcję, zamiast czekać do końca.
Załóżmy, że jednak czekasz. Po pierwsze: nic nie musisz robić — rozliczenie następuje samo, automatycznie, bez żadnego przycisku „wykonaj”. Po drugie, i to wielu zaskakuje: nikt nie przysyła ci żadnego Bitcoina. Rozliczenie jest gotówkowe — giełda wylicza różnicę i ci ją wypłaca. Konkretnie: masz opcję kupna ze strike’iem $67,000, a w dniu wygaśnięcia Bitcoin kosztuje $72,000. Opcja dawała ci prawo kupna po 67, rynek płaci 72, a różnica — $5,000 — ląduje na twoim koncie. Jeśli opcja wygaśnie poza pieniądzem, po prostu znika — nic nie dopłacasz, a twoja strata to premia wydana na początku.
Kalkulator — trzy strefy
Zanim otworzysz jakąkolwiek pozycję, warto zobaczyć wszystkie te liczby w jednym miejscu — do tego służy kalkulator opcji. Na pierwszy rzut oka takie narzędzie przytłacza: tuzin pól, dwie kolumny, wykres na dole. Ale logika jest prosta i zawsze ta sama. Kalkulator ma trzy strefy.
Strefa pierwsza, po lewej: to, co wypełniasz — cztery rzeczy. Kupno czy sprzedaż, call czy put, który strike, który termin. Reszta po lewej to szczegóły, których na początku nie musisz ruszać. Strefa druga, po prawej: wynik — ile zapłacisz, gdzie leży twój break-even, ile możesz zarobić, ile stracić. Strefa trzecia, na dole: wykres wypłaty, który pokazuje, ile będziesz mieć przy różnych cenach Bitcoina w dniu wygaśnięcia. Wpisujesz cztery rzeczy — dostajesz pełną odpowiedź.
Jeśli kiedykolwiek zobaczysz w takim narzędziu liczbę, która nie ma sensu — na przykład thetę większą niż cała twoja pozycja — to nie ty się mylisz. Greki mają rozsądną skalę: theta to zwykle ułamek procenta premii dziennie, a nie jej wielokrotność. Jeśli widzisz coś innego, sprawdź ustawienia albo zgłoś błąd.
Jedna transakcja od początku do końca
Przejdźmy teraz przez całą transakcję — i zobacz, jak wykorzystuje wszystko z poprzednich pięciu odcinków. Zaczynasz od tezy: Bitcoin wzrośnie w ciągu najbliższego miesiąca. Wybierasz więc long call — kupujesz prawo do kupna. Termin wygaśnięcia: 30 dni, a nie opcja tygodniowa — tygodniowa jest tańsza, ale theta zjadłaby ją dużo szybciej (odcinek 3). Strike: ten przy bieżącej cenie — delta wychodzi około 0.5, więc łapiesz mniej więcej połowę ruchu Bitcoina. Strike dalej od ceny byłby tańszy, ale delta jest niższa i żeby cokolwiek zarobić, potrzebny byłby dużo większy ruch (kompromis z odcinka 2).
Pokazana premia to dokładnie kwota do zapłaty, bo mnożnik wynosi jeden. Wpisujesz, ile chcesz zainwestować, a kalkulator sam wylicza liczbę kontraktów — bez liczenia w pamięci. Teraz greki tej konkretnej pozycji: delta mówi, ile zarabiasz na każdym $1 ruchu Bitcoina; theta — ile tracisz za każdy dzień, w którym nic się nie dzieje. Porównaj thetę z premią: jeśli theta to 1% premii dziennie, sam czas kosztuje cię 1% co 24 godziny, więc rynek musi ruszać się szybciej, żeby pozycja choćby wyszła na zero. Po prawej: break-even (poziom Bitcoina, od którego naprawdę zaczynasz zarabiać) i maksymalna strata, która przy kupionej opcji zawsze równa się premii — więcej nie stracisz, nawet jeśli Bitcoin spadnie o połowę. I wykres wypłaty: płaski odcinek po lewej to twoja maksymalna strata, punkt, w którym linia przecina zero, to break-even, a wszystko na prawo od niego to zysk, który rośnie liniowo razem z ceną.
Dokąd to prowadzi
To był ostatni odcinek o tym, jak działa pojedyncza opcja. Od teraz patrzymy szerzej — nie na twoją pozycję, ale na to, co robią wszyscy inni. Dziś mignęły ci wykresy, które pokazują, gdzie ludzie handlują; w następnym odcinku wrócimy do nich na dobre. Dowiesz się, gdzie leżą największe pozycje na rynku, kto je otwiera i dlaczego poruszają one ceną samego Bitcoina.
Darmowy e-book · całość Opcje krypto — od pierwszego calla do pierwszej przewagi Ten odcinek przenosi odcinki 1–5 na prawdziwy ekran. Pełny e-book — darmowy, bez rejestracji — zawiera każdy rozdział, diagram i przykład krok po kroku, na których opiera się kurs.