Ekspozycja gamma (GEX) w pigułce
Dlaczego cena przykleja się do dużych strike’ów, dlaczego jedne dni mają wyraźny trend, a inne gasną, i jak hedging dealerów po cichu steruje większością tego, co widzisz w ciągu dnia. Najprzydatniejsza perspektywa do analizy krótkoterminowych ruchów ceny.
Pewnie obiły ci się o uszy takie hasła: „calle napędzają wzrosty”, „cena jest przyklejona do 65k”, „jesteśmy w reżimie short gamma”. Wszystkie wywodzą się z jednej idei — Gamma Exposure, czyli GEX. To jedno z najpotężniejszych narzędzi analizy opcji — i jedno z najczęściej źle stosowanych. Pora to zmienić.
01Podstawowa idea
Market makerzy (dealerzy) zwykle stoją po drugiej stronie transakcji inwestorów detalicznych. Ty kupujesz opcję, dealer ci ją sprzedaje. To uogólnienie, ale w skali całego rynku całkiem niezłe przybliżenie. GEX sumuje gammę wszystkich otwartych opcji — z perspektywy hedgingu dealerów.
Dlaczego to ważne? Bo dealerzy nie chcą obstawiać kierunku. Zarabiają na spreadzie i starają się pozostać neutralni. Ale każda opcja w ich portfelu daje im deltę — więc żeby zachować neutralność, stale kupują i sprzedają spot (albo futures). Ten hedging to realna presja kupna i sprzedaży. A kierunek tego przepływu zależy wyłącznie od tego, czy dealerzy są long, czy short gamma.
02Dwa reżimy, dwa zupełnie różne rynki
W reżimie +GEX dealerzy są long gamma. Gdy spot rośnie, sprzedają; gdy spada, kupują — stale grają przeciw ruchowi. Zmienność jest tłumiona, granice konsolidacji się utrzymują, a cena wraca do średniej. Sprzedaż premii daje przewagę.
W reżimie −GEX dealerzy są short gamma. Gdy spot rośnie, muszą kupować, gdy spada — muszą sprzedawać. Gonią ruch i go wzmacniają. Wybicia są gwałtowne, zdarzają się squeeze'y, trendy się rozpędzają. Wtedy opłaca się być long gamma.
03Dlaczego dealerzy zabezpieczają się właśnie tak
Wynika to wprost z greków. Załóżmy, że dealer ma krótką pozycję w callu at-the-money (bo to ty go kupiłeś). Gdy spot rośnie, delta calla rośnie, więc pozycja dealera jest coraz bardziej short — i musi on kupować spot, żeby pozostać zabezpieczonym. Gdy spot spada, sprzedaje. Jest zmuszony gonić ruch. Tak działa short gamma: wzmacnia ruchy.
Odwróćmy sytuację: dealer z długą pozycją w callu at-the-money robi odwrotnie. Spot rośnie, delta rośnie, jego pozycja staje się bardziej long — więc sprzedaje spot na fali wzrostu. Gasi ruch. Tak działa long gamma: tłumi ruchy.
To nie opcje same w sobie poruszają rynkiem. Opcje wymuszają hedging, a ten trafia na rynek spot i futures. To ten przepływ porusza ceną. „Calle napędzają wzrosty” znaczy w praktyce: „dealerzy w short gamma muszą kupować, gdy spot rośnie”.
04Open Interest — gdzie leżą magnesy
GEX ma bliskiego krewnego, którego trzeba czytać razem z nim: Open Interest (OI) — liczbę otwartych kontraktów na każdym strike'u. Liczy się nie suma, tylko miejsce, w którym się skupia. Duży klaster OI często staje się magnesem dla ceny: przed wygaśnięciem cena zwykle „przykleja się” do poziomów z dużym OI.
05Jak to wykorzystać w praktyce
- −GEX + duże OI calli blisko spotu + rosnąca cena → potencjalny squeeze. Dealerzy muszą nadal agresywnie kupować, żeby się zabezpieczyć.
- +GEX + duże klastry OI → cena raczej utknie w konsolidacji, „przyciągana” do poziomów klastrów. Dobre warunki do sprzedaży premii.
- −GEX + kupowanie putów w panice → wyprzedaż może przyspieszyć, bo dealerzy muszą sprzedawać spot, gdy te puty zyskują na wartości.
GEX nie mówi, w którą stronę pójdzie cena. Mówi, jak rynek prawdopodobnie się zachowa, gdy już ruszy — czy wygasi ruch, czy za nim pójdzie. To mapa mechaniki, a nie sygnał kupna lub sprzedaży. Zanim zbudujesz tezę, zestaw go ze strukturą, skew i przepływem zleceń.
| Reżim | Zachowanie dealera | Charakter rynku | Przewaga |
|---|---|---|---|
| +GEX | gasi ruch | konsolidacja, niska zmienność | sprzedaż premii |
| −GEX | goni ruch | trend, squeeze | long gamma |